|
YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Ekim Nöbeti
Bölgemizde kuru ve sulu
koşullarda buğday çeşitli kültür bitkileri ile
münavebeye girmektedir.
Kuru koşullarda
Buğday-Nadas-Buğday
Buğday-Mercimek-Buğday
Buğday-Mercimek-Arpa
Sulu koşullarda
Buğday-İkinci ürün-Pamuk
Buğday-İkinci ürün-Sebze
Buğday-İkinci ürün-Yem bitkileri
Buğday-İkinci ürün-Pamuk-Arpa-İkinci ürün
Buğday-İkinci ürün-Mercimek-İkinci ürün
(İkinci ürün: Yerfıstığı, Mısır, Susam, Ayçiçeği vs.)
Çeşit
Buğday türleri genellikle kaplıca gurubu,
makarnalık buğdaylar gurubu, ekmeklik buğdaylar gurubu
olmak üzere 3 guruba ayrılır. Kaplıca gurubu altında
yetiştirilen buğdaylar daha çok hayvan yemi, kısmen de
bulgur olarak kullanılır. Araştırma sonuçlarına göre
ekimi önerilen çeşitler:
Sulu koşullarda ekmeklik çeşitlerden
Marmara-86, Shom-IV, Kop, Seri 82, Shom II ve Orso;
makarnalık çeşitlerden Shom I, Gediz-75, Korifla, Fırat
93, Omrabia, Dicle-74, Balcalı-85 ve Diyarbakır-81
önerilmektedir.
Kuru koşullarda ekmeklik çeşitlerden
Marmara-86, Shom-IV, Gönen, Çukurova-86, Kop; makarnalık
çeşitlerden Diyarbakır-81, Gediz-75, Dicle-74, Shom-I,
Korifla, Balcalı-85 önerilmektedir.
Toprak Hazırlığı
-
Kuru koşullarda
Bölgemizde kuru koşullarda buğday-nadas
veya buğday-mercimek ekim nöbeti uygulanmaktadır. Bu
nedenle buğday-nadas sisteminde, buğday hasadını
müteakip hiçbir toprak işlemesi yapılmadan, ekim sahası
kışı geçirdikten sonra, erken ilkbaharda mart ayının
ikinci yarısından itibaren toprak uygun tava geldiğinde
soklu pullukla sürüm yapılır. Daha sonra sonbaharda
diskharrow + tırmık ve tapan çekilerek tohum yatağı
hazırlanır. Buğday-Mercimek hasatından sonra toprak
gölge tavında iken derim sürüm yapılır. Daha sonra
sonbaharda diskharrow + tırmık ve tapan çekilerek tohum
yatağı hazırlanmış olur.
- Sulu Koşullarda
Sulanan sahalarda buğday
genellikle çapa bitkileri ile münavebeye girmektedir. Bu
nedenle sonbaharda ön bitki hasatından sonra, bitki
kalıntıları temizlenmeli veya uygun alet ekipmanla
parçalanmalı, bundan sonra döner kulaklı pullukla derin
sürüm yapılıp, toprağa karıştırılmalıdır.
Daha sonra diskharrow ve tırmık çekilerek keseklerin
toprağa karıştırılmalıdır. Daha sonra diskharrow ve
tırmık çekilerek keseklerin kırılması sağlanır. Kesekler
kırıldıktan sonra flot çekilerek, tohum yatağı
hazırlanır.
Ekim
Buğday ekimi bölgemizde genellikle 15 Ekim-15 Kasım
tarihleri arasında yapılmaktadır. Ekimde geç
kalınmamalıdır. Aksi halde kışlık buğdaydan da, yazlık
buğday gibi düşük verim elde edilmektedir. Onun için
günlük ortalama ısının 5-8 ºC etrafında seyrettiği
devrede buğday ekimi yapılmalıdır. Kışlık buğdayların
5-8 cm derinlikte ekilmesi verimin artmasında önemli
etkendir. Ekime hazır vaziyetine getirilen tohum
yatağına kuru koşullarda 15-17 kg/da, sulu koşullarda
ise 13-15 kg/da üzerinden mibzerle ekim yapılmalıdır.
Ekimden önce tohum mutlaka civalı ilaçlarla
ilaçlanmalıdır.
Gübreleme
Buğdayda dengeli bir gübreleme yapmak için gübre mutlaka
toprak tahlilleri neticesine göre atılmalıdır.
Araştırmalar sonucunda; Bölgemizde buğdaya kuru
koşullarda 6-8 kg/da N, 9 kg/da P2O5, sulu koşullarda
ise 16 kg/da N, 13 kg/da P2O5 karşılığı azotlu ve
fosforlu gübre verilmesi önerilmiştir. Azotlu gübrenin
ilk yarısı ve fosforlu gübrenin tamamı ekimde, azotun
ikinci yarısı ise kardeşlenme başlangıcında
uygulanmalıdır. Azotlu gübre toprak yüzeyine, fosforlu
gübre mibzerle banda verilmelidir.
Sulama
Buğday bitkisinin suya ihtiyaç duyduğu veya en fazla su
tükettiği dönemleri sapa kalkma, başaklanma ve süt olum
dönemleridir. Sapa kalkma Mart sonu, başaklanma Nisan
başı ve süt olumu ise Mayıs başına rastlamaktadır.
Buğday öncelikle başaklanma başlangıcı ve süt olumunda
olmak üzere iki kez sulanmalıdır. Ancak suyun pahalı ve
kıt olduğu yer ve durumlarda, bir defa sulamaya olanak
verile biliniyorsa sulama başaklanma başlangıcında
yapılmalıdır. Suyun bol olduğu ve kurak geçen
mevsimlerde ise sapa kalkma, başaklanma ve süt olumunda
olmak üzere 3 defa sulanmalıdır. Eğer buğday ekim
mevsiminde çıkış için toprakta yeterli nem yoksa ve
mevsim itibariyle kurak geçiyorsa ekimde de sulama
yapılmalıdır. Sulamalar toprağın 90 cm derinliği
doyuracak şekilde yapılmalıdır. Sulamalara ne zaman su
verileceği ise nem kontrol çubukları ile kontrol
edilebilir. Basit bir 08-10 luk demir "T" çubuk toprağa
bastırılınca 30-40 cm girebiliyorsa sulama yeterlidir.
Bu kontrol suyunbulunduğu yerde yapılmalıdır.
|
