|
Hastalıkları, Zararları ve Mücadelesi
Buğday Hastalıkları ve Mücadelesi
Bölgemizde en çok rastlanan buğday hastalıkları; Sürme
(kör), pas hastalıkları (sarı pas, kahverengi pas, kara
pas), rastık, kök ve boğaz çürüklüğü'dür.
Sürme (kör):
Hastalıklı bitkiler sağlamlardan daha kısa
boyludur. Daneler yuvarlağa yakın bir şekil alır.
Ezilince siyah bir toz kitlesi ile dolu oldukları
görülür. Dayanıklı çeşit kullanarak, yazlık ekim
yapılarak ve ekim öncesinde tohumlar ilaçlanarak
mücadele yapılmaktadır.
Sarı Pas (kınacık):
Yapraklar üzerinde sarı, dar,
uzunca, birbirine paralel noktalı çizgiler halinde sap
ve başakta meydana gelirlerse de genellikle yaprak ve
kavuzlarda görülür.
Kahverengi Pas:
Sarı pastan sonra görülür. Püstülleri
kara pasınkinden koyu, kara pasınkinden daha açıktır.
Püstüller dairevi yığınlar meydana getirir.
Kara Pas:
En geç görülen pas türüdür. Püstüller rastgele
dağılmışlardır. Püstüllerin üzerindeki epidermisin
yırtılması ile bariz olarak tanınır.
Pas Hastalıklarının Mücadelesi:
Hastalığa dayanıklı çeşitler kullanmak
Yabancı ot mücadesi yapmak
İlaçlı mücadele
Rastık: Hastalıklı buğday, başak çıkarır çıkarmaz
görülür. Hastalığa yakalanmış bitkiler sağlamlardan daha
kısa ve zayıf olup, genellikle kardeşlenmezler ve erken
olgunlaşırlar.
Buğdayın başakları çiçek zamanı siyah bir toz kitlesi
hastalık etmeni fungusun sporlarıdır. Bu sporlar
rüzgarın etkisiyle etrafa dağılır ve daha sonra geride
sadece başak ekseni kalır.
Mücadelesi:
Hastalıksız tohum ekilmeli
Hastalığa dayanıklı çeşitler kullanmak
Tohum ilaçlaması yapmak
Buğdayda kök ve boğaz çürüklüğü: Daha ziyade
buğdaygillere arız olur. Kuru ziraat yapılan bölgelerde
kışlık buğdaygillerde daha çok görülür. Alkali
topraklarda hastalık daha etkendir. En belirgin
başaklanma dönemindedir. Bitki vaktinden erken sararır
ve beyazlaşır. Başak dane tutmaz veya daneler cılız
kalır. Bazen başak vermeyebilir. Sap, yaprak ve başakta
hızlı bir beyazlaşma görülür. Mücadelesi:
Hastalıksız tohum ekilmeli
Yeterli miktarda azotlu gübre atmak
Sürüm ve yaz nadası hastalığı azaltır
Tohum ilaçlaması
Buğday Zararlıları ve Mücadelesi
Süne:
Toprak renginde, bazen siyah geniş vücutlu, 11-12
mm uzunlukta 7-8 mm genişlikte emici bir böcektir.
Yaprakları ve daneyi emer.
Mücadelesi:
Süne mücadelesi prensip itibariyle 1-3 yaşlı
genç nimf döneminde ilaçlama suretiyle yapılmalıdır.
Kımıl:
Süneye benzer, ancak vücudu süneye göre dar ve
baş iridir. Vücudun üstü esmer, sarı ve hafif açık
beneklerle bezenmiştir. 4 halkalı bir hortumu vardır.
Buğdayın yapraklarını ve daneyi emer. Mücadelesi:
Kışlamış erginlerde, nimf ve yeni nesil erginlerde olmak
üzere iki dönemde ilaçlama mücadesi yapılmaktadır.
Ekin Balmumu: Ergini, esmer, kırmızı renkte, kanatları
açık kahverengi baş ve thorax esmer veya siyah
elytraları kırmızı ortalama 10-15 mm uzunluğunda bir
böcektir. Larvaları buğdayın köklerini yiyerek,
erginleri ise hububatın süt olum döneminde başaklarda
kapçık, kavuz ve daneleri kemirerek zararları
olmaktadırlar.
Mücadelesi: Ergin çıkışı başladıktan bir hafta sonra m2
de ortalama 14-15 ergin bulunan tarlalarda başlanmalı ve
zarar sona erinceye kadar devam edilmelidir. İlaçlı
mücadele günün serin saatinde erginler uçuşa başlamadan
önce yapılmalıdır.
Ekin Güvesi: Ergin küçük bir kelebektir. Zarara sebep
olan larvalar koyu sarı renkli olup, boyları 10 mm
kadardır. Larvaları yaprağın içine girerek alt ve üst
epidermis arasındaki parankim dokusunu yiyerek tahribat
yaparak, bitkinin özümleme yapmasına mani olur.
Zarar gören bu kısım dondan zarar görmüş gibi sararır,
sonra kurur.
Mücadelesi: Larvalar 6 mm ulaştığı zaman ilaçlı
mücadelesi yapılmalıdır.
Ekin Kurdu (Zabrus Sp): Pup olmaya yakın devrede
larvaları 30-35 mm boyunda olup, beyazımsı renktedir.
Başa yakın üst seğmentleri koyu kestane, göğüs kısmı ve
ayakları esmer renklidir. Ayaklar kazıcı yapıdadır. Uç
kısımlarında tırnaklar yer alır. Erginlerde baş büyük
olup, antenleri içindedir. Renkleri kırmızımsı esmerdir.
Zararlının boyu 14-16 mm'dir. Zabrus larvaları hububat
yapraklarının uçlarını yuvalarına çekerek, bilahare
toprak yüzünde yumak şeklinde bir bakiye teşkil eden
yaprak sinirleri kalıncaya kadar yemelerine devam
ederler. Bir kökten çıkan yaprakları bitirdikten sonra
diğerlerine geçerler.
Mücadelesi:
Kültürel tedbirler (münavebe),
Mihaniki mücadele (Larvaların ilk göründüğü devrede
toprağın bastırılması),
Kimyasal mücadele (Tohum ve satıh ilaçlaması) şeklinde
olmalıdır.
Yabancı Otlar: Buğdayda yabancı ot mücadelesi önemlidir.
Yabancı ot mücadelesi yapılmayan alanlarda veriminde %
30'a varan azalmalar tespit edilmiştir.
Buğday ekili sahalarda görülen önemli yabancı otlar:
Yabani hardal, sarı ot, yabani tere, köygöçüren, yabani
fiğler, pelemir, ballı baba, yabani gonca, tilki
kuyruğu, sütleğen, peygamber çiçeği, yabani yulaf vb.
Mücadelesi: Yabancı otlar 3-5 yapraklı oldukları devrede
ilaçlı mücadele yapılmalıdır. Buğdayda ise kardeşlenme
ile sapa kalkma devreleri arası en uygun ilaçlama
zamanıdır. Münavebe ise yabancı ot kontrolü için en
önemli kültürel tedbiridir.
|
